Бишкек, 24.04.26. /Кабар/. Новосибирск мамлекеттик техникалык университетинин окумуштуулары дарыянын жайылмасын табигый энергия кубаттуулугу катары колдонуу аркылуу ГЭСтердин иштөө режимин оптималдаштыруучу моделди иштеп чыгышты. Бул тууралуу ТАСС маалымдады.
Маалыматка ылайык, бул экологиялык балансты бузбастан, электр энергиясын иштеп чыгууну көбөйтүүгө жана экономикалык натыйжалуулукту жогорулатууга мүмкүндүк берет.
Изилдөөнүн автору, доцент Татьяна Мятеждин айтымында, дарыянын жайылмасы суу киргенде ашыкча сууну топтоп, ал эми суу азайган мезгилде аны кайра дарыяга берет. Бул процессти так эсепке алуу суунун келишин алдын ала болжолдоого жана аны натыйжалуу пайдаланууга шарт түзөт.
Инновациялык ыкманын артыкчылыктары:
- Нейрондук тармактар: Божомолдорду алуу үчүн атайын окутулган жасалма интеллект колдонулган.
- Өндүрүмдүүлүктүн өсүшү: Жайылманын таасирин эсепке алуу менен электр энергиясын иштеп чыгууну 10%дан 20%га чейин жогорулатууга болору аныкталган.
- Экологиялык пайда: ГЭСтин суткалык жүктөмдөгү үлүшүнүн көбөйүшү Жылуулук электр борборлорунда (ЖЭБ) отундун сарпталышын азайтып, абага бөлүнүп чыккан зыяндуу заттарды кыскартат.
Мисал катары Новосибирск ГЭСи көрсөтүлгөн. Жайылманын таасири эске алынганда анын оптималдуу кубаттуулугу 300 МВт түзсө, эске алынбаган учурда болгону 198 МВт болгон. Бул ыкма ГЭСтердин натыйжалуулугун жогорулатууда дарыя жайылмаларын маанилүү фактор катары кароого жол ачат.
